Un estudo de Novos Medios analiza a desinformación nas redes arredor da morte de Samuel Luiz

O crime do mozo Samuel Luiz na Coruña na madrugada do 3 de xullo de 2021, logo dunha brutal malleira, tivo unha importante repercusión nos medios e na sociedade en xeral. A posibilidade de tratarse dun crime de odio, xunto á politización do caso, a intervención de diferentes actores e a notable polarización evolucionaron nun clima onde proliferou a desinformación. O caso, baixo segredo de sumario durante un mes, está pendente de xuízo con xurado popular.

Investigadores do grupo Novos Medios da Universidade de Santiago de Compostela publican un estudo que abordou tres perspectivas arredor do caso: a cobertura dos medios de comunicación, a conversa pública nas redes sociais e o papel dos fact-checkers.

O carácter local do incidente, que rapidamente tornou nun evento de repercusión xeral, motivou o inicio dunha investigación con espírito de comprender, explicar e responder a unha realidade próxima atravesada por un fenómeno global como a desinformación.

En primeiro lugar, analizáronse as noticias sobre o dramático evento e os avances da pesquisa durante o segredo de sumario nun medio local (La Voz de Galicia) e nun estatal (El País), reconstruíndo os encadres informativos. Nun segundo paso da investigación, abordouse a conversa en Twitter con algo máis de 750000 chíos analizados e visualizados en grafos, afondando nas principais comunidades e nas mensaxes máis difundidas para identificar as liñas discursivas e constatar a polarización, moi evidente cando hai unha posición político-ideolóxica. En terceiro lugar, estudouse o rol de verificadores como Maldita.es, Newtral, Verifica RTVE e AFP Factual, ademais de identificar e caracterizar as desordes informativas. Neste caso atopáronse evidencias de falso contexto, contido enganoso, falso e manipulado, así como a intervención de contramedios e medios partidistas.

O caso analizado exemplifica a complexa interrelación entre diferentes actores, nun contexto no que incluso os eventos máis tráxicos xeran marcos interpretativos da realidade nun clima polarizado. Nas redes sociais obsérvase un debate público dominado por actores non xornalísticos, como poden ser figuras políticas, a contorna da vítima ou colectivos vencellados. A desinformación, en diferentes graos, emerxe e tende á simplificación do discurso.

O artigo Misinformation on trial: Media coverage of a murder, public conversation and fact-checking [Desinformación a xuízo: cobertura mediática dun asasinato, conversa pública e verificación], publicado este mes na revista científica Journalism Practice, detalla a investigación realizada por Jorge Vázquez Herrero, María Cruz Negreira Rey e Xosé López García, profesores da Facultade de Ciencias da Comunicación da USC. A investigación enmárcase no proxecto europeo IBERIFIER, do cal a USC forma parte a través do grupo Novos Medios.

Intercambio de experiencias de grupos de investigación en Comunicación

O Grupo Novos Medios (GI-1641), no marco da súa liña de estreitar relacións cos grupos de investigación no campo da Comunicación Dixital, organiza o día 16 de febreiro, ás 18 horas, na sala de xuntas do Departamento da Facultade de Ciencias da Comunicación, unha reunión de traballo cos responsables do Grupo de Estudios sobre Periodismo y Comunicación (SEJ067), da Universidade de Málaga, Pedro Farias, Bernardo Gómez Calderón e Francisco Javier Paniagua. Á sesión están convocados todos os integrantes de Novos Medios.

O Grupo de Estudios sobre Periodismo y Comunicación está desenvolvendo diversas actuacións do plan de traballo do principal proxecto I+D+i que ten en marcha: El uso informativo de las redes sociales por parte de los jóvenes españoles: consumo incidental de noticias, condicionantes tecnológicos y credibilidad de los contenidos periodísticos.

Os profesores Alba Silva e Jorge Vázquez, acreditados para titulares de Xornalismo

A profesora Alba Silva Rodríguez e o profesor Jorge Vázquez Herrero, docentes do Departamento de Ciencias da Comunicación e investigadores do grupo Novos Medios, veñen de ser acreditados para profesores titulares de Xornalismo. Alba Silva é licenciada en Xornalismo pola Universidade de Santiago e doutora pola mesma universidade, mentres Jorge Vázquez graduouse en Comunicación Audiovisual pola Universidade da Coruña e doutorouse en Comunicación e Información Contemporánea pola Universidade de Santiago de Compostela.

Alba Silva Rodríguez, actual vicedecana da Facultade de Ciencias da Comunicación de Santiago, está especializada en Xornalismo dixital, Xornalismo móbil e Xornalismo multimedia. Pola súa parte, Jorge Vázquez, actual secretario da Facultade de Ciencias da Comunicación da Universidade de Santiago de Compostela, está especializado en Narrativas dixitais, Documentación informativa, Xornalismo dixital e Novos soportes e arquitectura da información xornalística. Os dous investigadores teñen unha brillante traxectoria académica e científica, con estadías de investigación en universidades de referencia e con publicación de artigos científicos nas principais revistas do campo da Comunicación.

Para máis información sobre a produción científica de Alba Silva Rodríguez, ten activo o seu perfil en Google Scholar e no Portal da Investigación da USC.

Para máis información sobre a produción científica de Jorge Vázquez Herrero, ten activo o seu perfil en Google Scholar e no Portal da Investigación da USC.

Carlos Toural, novo profesor titular de Xornalismo

Carlos Toural Bran, secretario do grupo Novos Medios, vén de gañar unha praza de profesor titular da área de Xornalismo, no Departamento de Ciencias da Comunicación da Universidade de Santiago de Compostela. A comisión de selección, presidida polo catedrático José Soengas Pérez, estivo formada polos profesores catedráticos Carlos Elías Pérez (Universidad Carlos III de Madrid), Carmen Marta Lazo (Universidad de Zaragoza), Bella Palomo Torres (Universidad de Málaga) e Xosé López (Universidade de Santiago de Compostela).

Toural Bran, que na actualidade dirixe o Gabinete do Reitor da Universidade de Santiago de Compostela, é licenciado en Xornalismo e doutor en Comunicación pola USC.

Máis información: perfil en Google Scholar

O profesor José Sixto García, acreditado para titular de Xornalismo

O profesor José Sixto García, docente do Departamento de Ciencias da Comunicación e investigador do grupo Novos Medios, conta coa acreditación para profesor titular de Xornalismo. José é licenciado en Xornalismo pola Universidade de Santiago e doutor pola mesma universidade en Comunicación e Información Contemporánea.

José Sixto, actual secretario do Departamento de Ciencias da Comunicación de Santiago de Compostela, está especializado en marketing dixital, xornalismo dixital, xornalismo e redes sociais e órganos e sistemas de regulación. Sixto García ten unha brillante traxectoria académica e científica, con estadías en universidades de referencia da nosa contorna e con publicacións de artigos científicos nas principais revistas do campo da Comunicación.

Para máis información sobre a produción científica de José Sixto García, ten activo o seu perfil en Google Scholar e no Portal da Investigación da USC.

Diagnose do momento actual da publicación académica en Comunicación con Tomàs Baiget e Roxana Dinu

As tendencias, temáticas e aproximacións máis relevantes no momento actual da publicación académica na área de Comunicación serán as protagonistas do seminario Tendencias e novidades para a publicación na área de Comunicación. Tomàs Baiget (director da revista Profesional de la información) e Roxana Dinu (Biblioteca Nacional de Romanía) serán os encargados ofrecerlle ao equipo de Novos Medios unha panorámica xeral sobre as transformacións nos rankings e índices de impacto ou a busca da eficiencia á hora de presentar e difundir unha investigación.

Esta actividade parte da vontade do grupo de coñecer e identificar as principais tendencias no seu ámbito de investigación. Súmase, ademais, a outros encontros de carácter similar realizados no pasado e previstos para os vindeiros meses. Estas sesións estarán dirixidas tanto á adquisición de novas competencias como ao tratamento en profundidade das principais tendencias que dominan o eido da Comunicación.

A profesora Berta García Orosa, acreditada para catedrática de Xornalismo

A profesora Berta García Orosa, docente do Departamento de Ciencias da Comunicación e investigadora do grupo Novos Medios, vén de ser acreditada para catedrática da área de Xornalismo. Berta García Orosa é licenciada en Xornalismo e Ciencias Políticas e da Administración, encabeza un proxecto de investigación titulado Radón en España: percepción de la opinión pública, agenda mediática y comunicación del riesgo (RAPAC) e lidera, con Xosé López, a liña de investigación en xornalismo dixital (medios nativos dixitais) do grupo Novos Medios. As súas principais liñas de investigación son a comunicación política e a o xornalismo dixital. A investigadora, cunha brillante traxectoria académica e científica, realizou estadías de investigación na Universidade do Minho (Portugal), México, Costa Rica, Brasil e Uruguai.

Para máis información sobre a producción científica de Berta García Orosa, ten activo o seu perfil en Google Scholar e no portal de investigación da USC.

A accesibilidade á información, protagonista do encontro entre o Grupo de Pesquisa em Jornalismo Online (UFBA) e o Grupo Novos Medios

Nas xornadas do 4 e o 5 de xullo, tivo lugar un encontro entre investigadoras e investigadores do Grupo de Pesquisa em Jornalismo Online (GJOL)  da Universidade Federal da Bahia e unha representación do Grupo Novos Medios. As xornadas xiraron arredor da idea da accesibilidade aos medios de comunicación e á información, formando parte das actividades do proxecto #AcesseJOR.

O webinario, que contou coa asistencia de máis dunha trintena de persoas, abordou en primeiro lugar os principais achados do proxecto “Cibermedios nativos digitales en España: formatos narrativos y estrategia móvil”. Así, foi posible trasladar ideas como o fortalecemento da presenza dos cibermedios nativos dixitais ou a ampla variedade de modelos e estratexias entre estas marcas xornalísticas.

Xa de cheo no terreo da accesibilidade, esta noción foi abordada dende diferentes ángulos. Ideas como a rendición de contas, o rol dos dispositivos móbiles á hora de facilitar o acceso á información, a adaptación dos modelos de negocio ás necesidades e condicións das audiencias e a transparencia foron algunhas das temáticas tratadas neste encontro. Ademais, tamén houbo espazo para unha visión máis técnica do concepto de accesibilidade. Todo isto a través da exposición do rol da tecnoloxía no eido da adaptación ou dalgunhas das principais iniciativas e retos aos que se enfrontan os medios de comunicación á hora de presentar os seus contidos informativos de xeito que poidan ser consumidos por calquera persoa.

Así pois, estas dúas xornadas de traballo non só serviron para reflexionar sobre a importancia de facer un xornalismo accesible para todos os sectores da cidadanía. O encontro contribúe tamén ao reforzo das relacións entre o Grupo de Pesquisa em Jornalismo Online e o Grupo Novos Medios, no marco dunha colaboración iniciada hai xa máis dunha década.

 

Programa

4 de xullo

  • Presentación de los principales resultados del proyecto “Cibermedios nativos digitales en España: formatos narrativos y estrategia móvil”
    Berta García-Orosa, Xosé López-García
  • Periodismo y rendición de cuentas
    José Sixto-García
  • Accesibilidad y comunicación móvil
    Alba Silva-Rodríguez
  • El acceso a los medios de comunicación. Modelos de negocio en el periodismo
    Marta Rodríguez-Castro
  • La visualización de la información ante el reto de la accesibilidad
    Ángel Vizoso

5 de xullo

  • Tecnología y accesibilidad
    Martín Vaz-Álvarez
  • Periodismo transparente. Periodismo accesible
    Sara Pérez-Seijo
  • Accesibilidad y narrativas periodísticas
    Jorge Vázquez-Herrero
  • Información accesible
    María-Cruz Negreira-Rey

Miguel Túñez dirixirá a Cátedra RTVE-USC sobre medios de servizo público en Europa

O profesor Miguel Túñez López, membro de Novos Medios, dirixirá a Cátedra RTVE-USC sobre medios de servizo público en Europa, creada mediante un convenio recentemente firmado polo reitor da Universidade de Santiago de Compostela, Antonio López, e o presidente de Radio Televisión Española (RTVE), José Manuel Pérez Tornero. A comisión de seguimento propuxo ao profesor Túñez López para liderar este proxecto, medida que o reitor asinará nos próximos días.

Esta cátedra ten como obxectivo a investigación aplicada á evolución destes medios, así como ao concepto de valor público. “A cátedra traballará nunha definición deste concepto, cales son os indicadores que o definen e en facer propostas a RTVE para avanzar neste ámbito”, sinalou o profesor Túñez logo da firma do convenio.

O reitor amosouse agradecido a RTVE por elixir a USC como socia estratéxica a través dunha cátedra, o que supón “vocación de permanencia”. Ademais, Antonio López quixo subliñar a implicación da Facultade de Ciencias da Comunicación pola súa oferta educativa e capacidade investigadora “con grupos novos e potentes”.

Pola súa parte, o presidente de RTVE destacou no acto que “precisamos facer xornalismo de calidade, o que implica unha reflexión previa sobre o labor que se fai neste ámbito”, engadiu. “A idea de desenvolver unha cátedra entronca coa aspiración de crear unha Rede de excelencia coas universidades que axude á transformación do servizo público”, destacou tamén o presidente de RTVE. Da USC como socia no marco desta cátedra, destacou o prestixio, a calidade, e a súa posición destacada no mapa universitario.

Máis información

Días 26 y 27: Congreso virtual sobre los valores  y tendencias de los medios audiovisuales públicos

Profesores e investigadores de diez Universidades españolas debatirán el martes y miércoles de la próxima semana, los días 26 y 27, a través de la plataforma virtual Teams sobre los valores y tendencias actuales de los medios audiovisuales de comunicación públicos. Se trata de la tercera edición del Workshop sobre “Nuevos valores y tendencias de medios audiovisuales públicos europeos “ , organizado por el equipo del proyecto de investigación RTI2018-096065-B-I00   del Programa Estatal de I+D+I orientado a los Retos de la Sociedad del Ministerio de Ciencia, Innovación y Universidades y del Fondo Europeo de Desarrollo Regional (FEDER), que lideran los profesores Francisco Campos Freire  y Miguel Túñez López, del Grupo de Investigación de Novos Medios de la Facultad de Ciencias de la Comunicación.

El objetivo de esta iniciativa busca reunir a expertos en comunicación de diferentes universidades y compartir sus conocimientos y experiencias en torno a los medios de servicio público europeos. Las sesiones de presentación y debate reunirán a una treintena de académicos e investigadores a través de la Plataforma Teams MS.

En esta ocasión,  durante las dos jornadas, varios investigadores abrirán el debate presentando el avance de sus estudios, exponiendo temas relacionados con las tendencias, los retos, la financiación, y el valor del servicio público europeo. Para finalizar cada una de las sesiones se reunirá un grupo focal de académicos de universidades nacionales e internacionales con el fin de analizar  problemas a los que se enfrenta el servicio público europeo tales como la relevancia del valor de servicio público o el escenario mediático que surge tras la pandemia.

Descarga el programa del workshop: http://novosmedios.gal/wp/wp-content/uploads/Programa-del-III-Workshop.pdf